Door: Ruby Nefkens voor 'Meubel' op 18 april 2006

Het Wereldkampioenschap voetbal 2006 (WK): Wat mag u doen aan promotie?

Het WK voetbal komt eraan en zo langzamerhand zie je de eerste gadgets al op de markt.  Zoals steeds bij dit soort evenementen, zullen veel bedrijven vroeg of laat wel een promotionele stunt doen. Ook in reclame-uitingen. Het is dan de vraag wat kan en mag. Nu kunt u dat aan uw reclamebureau overlaten, maar let wel: u bent zelf ook aansprakelijk indien u in uw uitingen zonder toestemming gebruik maakt van de rechten van anderen. Waar doel ik op? Met name op het gebruik van fotomateriaal, producten, merken en portretten van anderen. Daar zitten exclusieve rechten op, die u niet kunt gebruiken zonder toestemming.

Een aardig voorbeeld is de rechtzaak die vorige week speelde over de voetballer Kalou. Kalou, al veel in het nieuws geweest vanwege zijn verzoek om de Nederlandse nationaliteit te verwerven om voor Nederland mee te kunnen doen op het WK, werd uitgenodigd door Centraal Beheer Achmea om te figureren in een commercial. Een humoristische boodschap, waarin altijd iets mis gaat, met als einde de woorden ‘even Apeldoorn bellen'. Kalou wilde daar wel aan meewerken, maar stelde als voorwaarde dat zijn club Feyenoord en de sponsor van Feyenoord Fortis, tevens concurrent van Achmea, akkoord zouden gaan. De vergoeding voor Kalou zou Euro 100.000,= bedragen. Fortis ging niet akkoord, dus project van de baan.

Vanaf begin april werden toch commercials uitgezonden waarin Kalou, althans zijn foto, figureert en ook een persoon die lijkt op Kalou. De boodschap is dat Kalou toch zijn paspoort krijgt en niet voor de Ivoorkust meedoet, maar voor Duitsland, waar hij topscorer van het Duitse elftal wordt. Vervolgens komt een beteuterd kijkende minister Verdonk in beeld en de bekende tekst: ‘Even Apeldoorn bellen'.

Kalou start direct een kort geding en wil dat de commercial gestopt wordt. Hij doet een beroep op zijn portretrecht en stelt een redelijk belang te hebben bij het stopzetten van de commercial. De Auteurswet geeft dit recht aan bekende personen, die een zogenaamde ‘verzilverbare populariteit' hebben. Kalou is een populaire persoon die het recht heeft op een vergoeding bij het commercieel gebruik van zijn portret. Kalou had dan ook - zeker gezien de voorgeschiedenis - een redelijk belang bij het verbod tot verdere uitzending van de commercial. Centraal Beheer heeft de rechter er nog van proberen te overtuigen dat de commercial uitsluitend om ideële overwegingen zou zijn vervaardigd. De rechter vond dat echter volstrekt onaannemelijk. Het ging haar natuurlijk alleen maar om het verkrijgen van (naams-)bekendheid en de verkoop van haar producten en diensten. Centraal Beheer Achmea kreeg dan ook - terecht - een verbod tot uitzending op straffe van een dwangsom van Euro 50.000,= per overtreding. De uitspraak was van 13 april 2006. Vreemd genoeg is de commercial die avond nog op de TV gezien. Zou Achmea de boete geriskeerd hebben?

De conclusie is dat u bij het maken van een commercial, advertentie of ander promotiemateriaal in het kader van het WK, moet letten op de rechten van derden. Pas dus op met het gebruiken van foto's van voetballers of merken of producten van derden. Overtreding kan u (veel) geld gaan kosten. Probeer het risico daarnaast vooraf af te wentelen op de personen die u hiervoor inschakelt. 

Ruby Nefkens, Advocate bij Van der Steenhoven Advocaten te Amsterdam

Aan de samenstelling en inhoud van dit artikel is de meeste zorg besteed. Ruby Nefkens en Van der Steenhoven advocaten aanvaarden geen verantwoordelijkheid ten aanzien van op basis van dit artikel genomen beslissingen, tenzij zij vooraf in concrete gevallen zijn geraadpleegd.