Door: Ruby Nefkens voor 'Meubel' op 18 juni 2007

Het zitkussen Fatboy toch beschermd!

Bij kortgeding vonnis in september 2005 werd enige vorm van bescherming aan het bekende zitkussen de Fatboy ontzegd. Deze mocht dan ook worden nagemaakt. Fatboy heeft het er sindsdien niet bij laten zitten en is een zogenaamde bodemprocedure gestart tegen de fabrikant en de leverancier van de zitkussens die onder de naam Sit & Joy op de markt worden gebracht. Bij uitspraak van 6 juni jl. heeft de rechtbank te ‘s-Hertogenbosch Fatboy volledig in haar gelijk gesteld.

Vond de rechter in Den Haag in september 2005 de Fatboy nog een opgeblazen hoofdkussen waar geen enkele vorm van creativiteit aan ten grondslag kon liggen, nu overweegt de rechtbank in Den Bosch dat de Fatboy wel degelijk origineel is. Het gaat dan om de combinatie van het grote formaat, de rechthoekige vorm, de Engelse naad die zorgt voor een brede rand om de zitzak, de glanzende nylon stof en het opvallende label.

Bijzonder is dat de rechtbank ook het materiaal meeneemt als onderdeel van auteursrechtelijke bescherming. Los van de stof, zou de vormgeving op zichzelf al voldoende onderscheidend moeten zijn. De rechtbank heeft bij deze beoordeling overwogen dat het hier niet om de bescherming van een hoofdkussen gaat maar van een zitzak. Voor de oorspronkelijkheid ervan heeft de rechtbank gekeken naar de verschillende vormen van zitkussens die al op de markt waren voor 1998, het jaar van ontwerp van de Fatboy. Niet alleen kan de rechtbank daaraan zien welke andere vormen zitkussens er waren, maar ook dat de vormgeving niet essentieel is voor de functionaliteit van de zitzak. Bij een vergelijking tussen de Fatboy en de Sit & Joy komt de rechtbank tot de conclusie dat de Sit & Joy zoveel op de Fatboy lijkt, dat niet gesproken kan worden van een nieuw oorspronkelijk ontwerp. De gelijkenis is niet toevallig. Wat we ook niet veel tegenkomen in uitspraken is dat de ontwerper zelf schade claimt vanwege aantasting van zijn ontwerp. De Finse ontwerper Setälä claimde schade vanwege de mindere kwaliteit van de Sit & Joy. Met name het gebruikte vullingmateriaal, de slordig gestikte naden, het gebruikte nylonmateriaal dat minder glanst en meer kreukt doet allemaal afbreuk aan het strakke ontwerp van de Fatboy. Ook dit is toegewezen. De schade die door Fatboy is geleden moet nog worden berekend aan de hand van de opgaven die de verliezende partijen moeten verstrekken. Fatboy staat dus nu 1-1 gelijk. Sit & Joy heeft echter de mogelijkheid om in hoger beroep te gaan van deze uitspraak. Of dit gebeurt zal de tijd leren. In de column die ik aan de uitspraak in 2005 wijdde betwijfelde ik de juistheid van het oordeel toen. De rechtbank te 's-Hertogenbosch heeft naar mijn mening de criteria voor auteursrechtelijke bescherming op een juiste wijze toegepast.

Ruby Nefkens, Advocate bij Van der Steenhoven Advocaten te Amsterdam

Aan de samenstelling en inhoud van dit artikel is de meeste zorg besteed. Ruby Nefkens en Van der Steenhoven advocaten aanvaarden geen verantwoordelijkheid ten aanzien van op basis van dit artikel genomen beslissingen, tenzij zij vooraf in concrete gevallen zijn geraadpleegd.