Door: Ruby Nefkens voor 'Meubel' op 4 augustus 2008

Een kraan als merk?

Elk voorwerp dat nieuw is en een eigen karakter heeft kan geregistreerd worden als model. Deze registratie beschermt tegen namaak. De uiterlijke vormgeving van een voorwerp kan ook als merk geregistreerd worden. Dit heet dan een 3 D merk. Ook het merkrecht beschermt tegen namaak. Het gebeurt regelmatig dat een onderneming probeert een 3 D merk te krijgen, omdat een recht op een merk oneindig lang kan duren, zolang je het maar verlengt. Dat is bij een modelrecht niet zo. Dit duurt maximaal 25 jaar.

Fritz Hansen en Vitra hebben bijvoorbeeld The Egg-chair en Eames Lounge chair als Europees 3 D merk geregistreerd. Is dat zinvol en kan dat altijd?

Over dit onderwerp zijn recent twee kort geding procedures kort achter elkaar gevoerd over de zogenaamde watervalkraan van het bedrijf Hansa Metallwerke AG. Dit bedrijf brengt kranen op de markt onder de naam Hansamurano. Deze kranen hebben een zogenoemd waterval-effect: Het water stroomt uit op een glazen plaat of schaal, waarna het van die plaats als een waterval afstroomt in het bassin. Verticaal op de glazen plaat is een kegelvormige en zilverkleurige conische steunbout geplaatst. Hansa heeft een Europees merk op de 3 D vorm van dit product. Ook heeft zij de kraan geregistreerd als een internationaal model. In de eerste procedure wordt strijd gevoerd tegen het bedrijf Tempoline dat een vergelijkbare kraan op de markt brengt. Dit bedrijf verdedigt zich zonder advocaat en laat daarbij behoorlijk wat steken vallen. Tempoline verliest de zaak. De rechter neemt zowel inbreuk op merk-als modelrechten aan. Een aantal maanden later staat Hansa weer voor de rechter ditmaal tegen het bedrijf Aqua Farm. Ook deze brengt een vergelijkbare kraan op de markt. Aqua Farm heeft een advocaat in de arm genomen die niet het modelrecht bestrijdt, maar wel het 3 D merkrecht op de kraan. Aqua Farm bestrijdt dit recht door te stellen dat de 3 D vorm van de kraan de enige reden is dat de consument de kraan koopt. Wanneer dat zo is kan de 3 D vorm niet als merk geregistreerd worden. Dat staat in de merkenwet. Nu heeft het bureau in Alicante het Europese 3 D merk van Hansa geaccepteerd en geregistreerd. In de wet staat ook dat er dan vanuit behoort te worden gegaan dat het merkrecht geldig is, totdat het nietig wordt verklaard. In kort geding kan een merk niet nietig worden verklaard. Hoe lost de rechter dit op? De rechter maakt zich ervan af door te stellen dat Hansa geen belang heeft bij een beoordeling op grond van het merkrecht, omdat Aqua Farm al wordt veroordeeld op basis van inbreuk op het modelrecht. Vervolgens beoordeelt de rechter dan toch de geldigheid van het merk. Hij stelt dat het zeer aannemelijk is dat het Europese 3 D merk van Hansa nietig is. De consument zal volgens de rechter inderdaad de kranen alleen vanwege de uiterlijke vormgeving kopen. Nu de rechter de namaak van de kraan op basis van het modelrecht al heeft vastgesteld, kon hij er zich zo makkelijk vanaf maken. Of dit terecht is is nog maar de vraag.

Deze uitspraken leren wel dat een acceptatie door het merkenbureau van een 3 D merk nog geen garantie op succes  is.

Ruby Nefkens, advocaat bij Van der Steenhoven advocaten te Amsterdam

Aan de samenstelling en inhoud van dit artikel is de meeste zorg besteed. Ruby Nefkens en Van der Steenhoven advocaten aanvaarden geen verantwoordelijkheid ten aanzien van op basis van dit artikel genomen beslissingen, tenzij zij vooraf in concrete gevallen zijn geraadpleegd.