Door: Sjef Bartels voor 'Glas in Beeld' op 16 november 2008

De bank uw beste vriend? (2)

Dit is het tweede deel van mijn bijdrage over bancaire financiering. In het eerste deel kwamen de hypotheek en de pos/neg-verklaring aan de orde. Hierna wordt aandacht besteed aan de borgstelling en verpanding van debiteuren.

Borgstelling

Het komt voor dat een bank meer zekerheid verlangt dan een onderneming kan geven. Als de onderneming geen of onvoldoende hypotheek- of pandrechten kan geven, is de bank soms bereid te financieren als de directeur/aandeelhouder zich borg stelt voor de schulden van zijn onderneming.  

Voor de meesten zal het duidelijk zijn dat een borgstelling een risico inhoudt. Men stelt zich immers persoonlijk aansprakelijk voor de schuld van de onderneming. Maar wat weinigen zich zullen zich realiseren is dat de borgstellingen die door banken worden opgesteld vaak veel risicovoller zijn dan nodig is. Dat zit zo.

Het Burgerlijk Wetboek kent een aantal wetsartikelen over borgstelling. Hierin staat onder meer dat de borg:

• niet mag worden aangesproken voordat de onderneming zijn verplichtingen definitief niet nakomt en daarop is aangesproken
• een beroep kan doen op allerlei afspraken die de bank met de onderneming heeft gemaakt (zoals uitstel van betaling of kwijtschelding)
• ruime mogelijkheden (ook in faillissement!) heeft om het door hem betaalde bedrag te verhalen op anderen, bijvoorbeeld op dochterondernemingen.

Banken stellen hun borgstellingen vaak zo op, dat de borg automatisch afziet van deze rechten. Er is eigenlijk geen sprake meer van een borgstelling, maar van een garantie of zelfs van een hoofdelijke aansprakelijkheid, instrumenten die beduidend minder bescherming bieden aan de "borg".

TIP: Let goed op of de borgstelling de wettelijke bescherming biedt en niet door de bank is "uitgekleed".  

Verpanding van debiteuren

Een vorm van zakelijke zekerheid die nog niet aan de orde kwam, maar wel vaak voorkomt, is pandrecht op debiteuren. Omdat het juridisch niet mogelijk is om door middel van één enkel contract alle bestaande én toekomstige debiteuren te verpanden, verlangen banken vaak dat het pandrecht periodiek wordt hernieuwd. Dit kan wekelijks, maandelijks of op kwartaalbasis, al naar gelang de snelheid waarmee de debiteurenportefeuille verandert. Het hernieuwen van het pandrecht kan juridisch gezien heel eenvoudig: het tekenen van een eenvoudige brief van hooguit twee kantjes is voldoende.

Banken willen nogal eens dat tevens lijsten worden aangeleverd met allerlei (adres)gegevens over de debiteuren. Het argument dat zij gebruiken is dat dit noodzakelijk is om op een geldige manier het pandrecht te hernieuwen. Dit is onzin. De rechter heeft enige jaren geleden bepaald dat voor hernieuwing van het pandrecht deze lijsten niet nodig zijn. Banken vinden het vaak prettig om over die gegevens te beschikken. Daarover valt misschien te praten, maar laat u zich niet overrompelen door dit onjuiste argument.

TIP: Houdt debiteurenverpanding zo eenvoudig mogelijk en spreek met uw bank af dat zij op redelijk verzoek informatie over uw debiteuren zal ontvangen.

Geen standaardclausules

Met mijn bijdrage heb ik geprobeerd u een beeld te geven van hoe banken werken en hoe u kunt onderhandelen over uw financiering. Daarbij heb ik in het bijzonder gewezen op (het vermijden van) de bankhypotheek, de pos/neg-verklaring, borgstelling en verpanding van debiteuren.

Maar in alle gevallen geldt: hoe intensiever de relatie met uw bank wordt, des te meer maatwerk u van uw bank mag verwachten. Laat u niet afschepen met standaardclausules! Uw onderneming verdient beter!

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Sjef Bartels, advocaat bij Van der Steenhoven advocaten N.V. te Amsterdam.

Aan de samenstelling en inhoud van dit artikel is de meeste zorg besteed. Sjef Bartels en Van der Steenhoven advocaten aanvaarden geen verantwoordelijkheid ten aanzien van op basis van dit artikel genomen beslissingen, tenzij zij vooraf in concrete gevallen zijn geraadpleegd.