Door: Ruby Nefkens voor 'Meubel' op 18 februari 2010

Het recht van de besteller

Bij wie de rechten liggen bij de 'bestelling' van een ontwerp lijkt nog onbekend te zijn binnen de meubelbranche. En niet alleen binnen deze branche. 

Dit is ook weer naar voren gekomen in een uitspraak van 22 december jl.. In deze  zaak gaat het om de vraag of de leverancier, het Duitse bedrijf KSI G.m.b.H., auteursrechthebbende is op een lampenlijn, óf dat dit recht bij de fabrikant ligt. In de modellenwetgeving opgenomen in het BVIE (Beneluxverdrag inzake de intellectuele eigendom) staat dat wanneer een model op bestelling is ontworpen, degene die de bestelling heeft gedaan, als rechthebbende wordt beschouwd. Dit is alleen anders als daarover expliciet afspraken zijn gemaakt tussen de ontwerper en de besteller. Voorwaarde is wel dat de modellen, in dit geval de lampen, bestemd zijn voor de handel. Dat is meestal het geval. Of KSI zich in dit geval rechthebbende mag noemen, moet dus blijken uit de afspraken die daarover met de fabrikant zijn gemaakt.  Zijn die er niet, dan is KSI automatisch rechthebbende.

Het komt veel voor dat meubels op verzoek van de fabrikant door freelance ontwerpers zijn ontworpen. De fabrikant brengt de meubels onder eigen naam op de markt. Wanneer de ontwerper daarbij niet expliciet op zijn rechten heeft gestaan, in een schriftelijk contract, dan liggen de rechten dus bij de fabrikant. Deze kan de rechten dan ook inroepen tegen derden. Bijvoorbeeld in het geval zijn meubels worden nagemaakt. 

Welke rechten zijn dat dan? Dat kan zijn het auteursrecht of het modelrecht.

Auteursrecht komt toe aan elk ontwerp dat voldoende oorspronkelijk is. De ontwerper moet daarbij zijn eigen creatieve keuzes gemaakt hebben. De vormgeving mag niet banaal of triviaal zijn.

Modelrecht komt toe aan elk ontwerp dat nieuw is en een eigen karakter heeft. Dit recht lijkt sterk op auteursrecht. In beide gevallen hoeft het niet om een kunstzinnige ontwerp te gaan. De drempel voor modelrechtelijke bescherming lijkt lager te zijn. Het ontwerp hoeft daarbij niet creatief of oorspronkelijk te zijn. Als de vormgeving maar nieuw is. Het mag niet teveel lijken op een ontwerp dat al bestaat. 

Voor de fabrikant, of de 'besteller' van de ontwerpen, is het belangrijk om te weten of de rechten bij hem liggen. Bijvoorbeeld om de ontwerpen tijdig te beschermen door middel van een modelregistratie.

Ruby Nefkens, nefkens@vandersteenhoven.nl

Aan de samenstelling en inhoud van dit artikel is de meeste zorg besteed. Ruby Nefkens en Van der Steenhoven advocaten aanvaarden geen verantwoordelijkheid ten aanzien van op basis van dit artikel genomen beslissingen, tenzij zij vooraf in concrete gevallen zijn geraadpleegd.