Door: Selale Dogan voor 'Meubel' op 12 maart 2010

Fatboy deel IV: het oneindige verhaal

Geniet een zitzak in de vorm van een opgeblazen hoofdkussen auteursrechtelijke bescherming? Nee natuurlijk niet! Zeker wel! Of niet? Of toch weer wel? 

Het leek er om te spannen bij de Fatboy. U herinnert zich het verhaal van deze zitzak vast nog wel. Erg populair in Nederland en daarom veel nagemaakt. De Fatboy laat zich dat echter niet zomaar gebeuren. In 2007 berichtte deze column over de eerste juridische procedure van de Fatboy in 2005. De Haagse rechter oordeelde in kort geding dat de Fatboy niet origineel was. Het ging om een fantasieloze uitvergroting van het bekende hoofdkussen. Fatboy liet zich niet ontmoedigen. Gelukkig maar, want in 2007 vond de rechter in Den Bosch in een zogenaamde bodemprocedure dat de Fatboy wel auteursrechtelijke bescherming toekwam. De Fatboy leek dan misschien wel op een hoofdkussen, maar was dat niet. Het was een zitzak en de combinatie van het (grote) formaat, de rechthoekige vorm, de brede rand, de glanzende nylon stof en het opvallende label was wel degelijk oorspronkelijk en creatief. Fatboy maakte zich vast ook geen zorgen, toen zij een jaar later weer voor de Bossche rechter verscheen om, onder andere, het bedrijf Sitting Bull aan te pakken. Maar, zo weet u misschien nog uit de column Fatboy deel III uit 2008, dat pakte averechts uit. Tijdens de zitting liet Sitting Bull namelijk een foto zien van de Airbag, een zitzak die nogal leek op het eerste ontwerp van de Fatboy. Niet alleen was de Airbag ouder dan de Fatboy, maar ook nog eens ontworpen door een studiegenoot van de Fatboy-ontwerper! De Fatboy bleek dus helemaal niet origineel. De rechtbank voelde zich behoorlijk beetgenomen, zo blijkt uit de uitspraak. Ook al had Fatboy inmiddels de rechten op de Airbag verworven, het kon haar niet meer baten. Het zitkussen van Sitting Bull leek niet op de Airbag. Geen inbreuk op het auteursrecht en geen sprake van onrechtmatig nabootsen. Fatboy verliest met 1-2. 

Het laatste woord was echter nog niet gesproken. Fatboy ging in hoger beroep en op 16 februari jl. sprak het hof zich uit. Volgens het hof rust op de Fatboy auteursrecht, om dezelfde redenen als de eerste Bossche rechter opsomde. De 'grondvorm' is weliswaar bekend, als hoofdkussen, maar Fatboy wijkt daar op zoveel punten en op zodanige wijze vanaf dat er een nieuw oorspronkelijk en creatief werk is ontstaan. Dat auteursrecht is volgens het hof wel beperkt tot die eigenschappen die de Fatboy anders maken dan een traditioneel hoofdkussen. Andere ontwerpers kunnen zich dus nog wel laten inspireren door het hoofdkussen. Het hof zag ook wel enige gelijkenis tussen de Airbag en één van de eerste ontwerpschetsen van de Fatboy, maar de definitieve versie van de Fatboy leek volgens het hof duidelijk niet op de Airbag. De inbreuk op de Fatboy door Sitting Bull was vervolgens gegeven, de zitzak van de Sitting Bull leek immers erg veel op de Fatboy, ondanks de afwijkende label en de minder glanzende stof. Sitting Bull maakt volgens het hof dus wel inbreuk op het auteursrecht op de Fatboy. 

De aanhouder wint en hoe! Sitting Bull moet onmiddellijk ophouden met de productie en verkoop van haar zitzak, die terughalen bij haar professionele afnemers, een rectificatie aan de afnemers sturen én er één op de website plaatsen en ook nog eens de advocaatkosten van Fatboy vergoeden. 

Zo blijkt maar weer eens dat ook een op het eerste gezicht eenvoudig ontwerp op de bescherming van het auteursrecht kan rekenen.  

Selale Dogan, dogan@vandersteenhoven.nl

Aan de samenstelling en inhoud van dit artikel is de meeste zorg besteed. Selale Dogan en Van der Steenhoven advocaten aanvaarden geen verantwoordelijkheid ten aanzien van op basis van dit artikel genomen beslissingen, tenzij zij vooraf in concrete gevallen zijn geraadpleegd.