Door: Ruby Nefkens voor 'Meubel' op 7 oktober 2010

Totaalindruk of het kopiëren van kenmerken?

Rolf Benz is een bekende Duitse meubelfabrikant, zoals de lezers van het vakblad Meubel weten. Het Nederlandse bedrijf X maakt naar de stellige overtuiging van Rolf Benz haar stoel 7400 na. X brengt de stoel op de markt als stoel 3621. 

Stoel 7400 is al sinds 1999 op de markt. In Nederland zijn er sindsdien 4.000 exemplaren van verkocht, wereldwijd 30.000. We kunnen dus rustig spreken van een succesvol model. In 1999 is dit model door Rolf Benz als internationaal model geregistreerd. X laat haar stoel 3621 in China produceren en verkoopt er enkele duizenden per jaar. 

Rolf Benz vindt dat X niet alleen inbreuk maakt op haar modelrecht, maar ook op haar auteursrecht. X stelt een tegeneis in en vraagt de rechtbank de modelregistratie van Rolf Benz te vernietigen, omdat stoel 7400 niet nieuw zou zijn. Bovendien zou de vormgeving van de stoel technisch bepaald zijn. Met andere woorden: de stoel kan er niet anders uitzien dan hij eruit ziet. Ook zou de uiterlijke vormgeving onvoldoende uit de registratie volgen. Rolf Benz had drie foto's geregistreerd. 

In haar uitspraak van 29 september 2010 gaat de rechtbank eerst in op de gevraagde nietigverklaring van de modelregistratie. X moet het niet nieuw zijn van stoel 7400 aantonen. Zij moet dan afbeeldingen van stoelen tonen die dateren van voor 1999, datum registratie van de stoel door Rolf Benz. X slaagt daar niet in. Ook overtuigt X de rechtbank niet dat alle kenmerken aan stoel 7400 technisch bepaald zijn. Vervolgens concludeert de rechtbank dat de kenmerken van de stoel ook voldoende duidelijk uit de 3 geregistreerde foto's blijken. Daarmee wordt de eis van X van tafel geveegd. 

Vervolgens behandelt de rechtbank de stelling van Rolf Benz dat X inbreuk maakt op haar rechten. Interessant aan de uitspraak van de rechtbank is dat de rechtbank duidelijk aangeeft hoe de inbreuk op het modelrecht en de inbreuk op het auteursrecht moeten worden beoordeeld. Voor wat betreft de inbreuk op het modelrecht van Rolf Benz zegt de rechtbank dat de totaalindruk die de stoel 7400 geeft moet worden vergeleken met de totaalindruk van de stoel 3621 van X. De beide stoelen moeten dus in zijn geheel met elkaar worden vergeleken. De rechtbank vindt dat die totaalindruk overeenstemt en er dus sprake is van inbreuk op modelrecht.

Bij het auteursrecht komt de rechtbank tot een iets andere vergelijking. Dan gaat het niet zozeer om de totaalindruk die moet overeenstemmen. Wanneer de kenmerken, die stoel 7400 onderscheiden van andere stoelen, terugkeren in stoel 3621 is sprake van inbreuk op auteursrecht, aldus de rechtbank. De rechtbank concludeert dat ook hiervan sprake is.

De rechtbank brengt hier een belangrijk nuance aan. In theorie kan het zijn dat de totaalindruk niet overeenstemt, maar dat er wel onderscheidende kenmerken worden gekopieerd. In dat laatste geval is er dan toch sprake van een ongeoorloofde kopie. 

Ruby Nefkens, nefkens@vandersteenhoven.nl 

Aan de samenstelling en inhoud van dit artikel is de meeste zorg besteed. Ruby Nefkens en Van der Steenhoven advocaten aanvaarden geen verantwoordelijkheid ten aanzien van op basis van dit artikel genomen beslissingen, tenzij zij vooraf in concrete gevallen zijn geraadpleegd.