Door: Ruby Nefkens voor 'Meubel' op 8 april 2011

Agent = werknemer?

Bij het zien van deze titel denkt u wellicht: Nee, een agent is geen werknemer. Daar heeft u ook strikt genomen gelijk in. Toch kan een agent dezelfde bescherming krijgen, die de Nederlandse wet aan werknemers toekent, zelfs indien buitenlands recht van toepassing is. De agentuurovereenkomst kan dan niet beëindigd worden zonder ontslagvergunning. Hoe kan dat? 

Even een paar basisregels: Een agent is een zelfstandig ondernemer. Zijn taak is de klantenkring van de principaal uit te breiden en er voor zorg te dragen dat de omzet van de principaal in zijn gebied zo optimaal mogelijk is. Daarvoor worden meestal targets afgesproken, maar hij bepaalt in beginsel zelf hoe hij deze targets haalt. De agent sluit overeenkomsten voor de principaal. Daarmee genereert de principaal omzet. De omzet van de agent bestaat uit een percentage van die omzet. De agent draagt zelf alle kosten van zijn bedrijf. 

In de agentuurovereenkomst staat meestal een opzegtermijn. Als deze er niet is regelt de wet het aantal maanden opzegtermijn. Ook is in de overeenkomst opgenomen welk recht van toepassing is. Staat dat er niet in dan is Nederlands recht van toepassing wanneer de agent zijn werkzaamheden in Nederland verricht. 

Wanneer Nederlands recht van toepassing, maar ook als buitenlands recht van toepassing is, zijn er regels van dwingend recht die maken dat de agentuurovereenkomst, ondanks de opzegtermijn, toch niet zomaar opgezegd kan worden. Regels van dwingend recht gaan boven de overeenkomst. Dit is het geval als de agent in grote mate van 1 agentuur afhankelijk is. 

Een voorbeeld: Een Nederlandse agent sluit in Milaan een agentuurovereenkomst met een Italiaanse meubelfabrikant. Deze fabrikant bepaalt dat de agent voornamelijk voor hem agent is. De agent mag er wellicht een kleine agentuur naast hebben, maar meer dan 80% van zijn tijd moet hij aan de (hoofd-) agentuur besteden. De omzet van de agent zal dan ook voor het grootste deel uit deze agentuur komen. De Italiaanse fabrikant zet in het contract dat Italiaans recht van toepassing is. 

Alhoewel het voor de agent het meest optimaal is wanneer Nederlands recht van toepassing is, hoeft een dergelijke rechtskeuze niet nadelig voor hem te zijn. De Italiaanse fabrikant kan straks niet zonder meer de overeenkomst met de agent beëindigen. In een dergelijke situatie wordt de agent namelijk toch beschermd als 'werknemer' en heeft de Italiaanse fabrikant een ontslagvergunning nodig, die hij in Nederland moet verkrijgen om de agentuurrelatie met de agent te beëindigen. Dat is een regel van dwingend recht. 

Verkeert u als principaal of als agent dan ook in de situatie dat de agentuurovereenkomst moet worden opgezegd omdat de principaal met een andere agent verder wil, let u dan goed op. Mogelijk is de agent in zo'n mate afhankelijk van de principaal, dat de principaal de overeenkomst niet kan opzeggen zonder Nederlandse ontslagvergunning. Buitenlandse, maar ook Nederlandse, principalen zijn vaak niet van deze regel op de hoogte. Er zijn zelfs situaties denkbaar waarin de vergunning niet zonder meer zal worden afgegeven. 

Ruby Nefkens, nefkens@vandersteenhoven.nl

Aan de samenstelling en inhoud van dit artikel is de meeste zorg besteed. Ruby Nefkens en Van der Steenhoven advocaten aanvaarden geen verantwoordelijkheid ten aanzien van op basis van dit artikel genomen beslissingen, tenzij zij vooraf in concrete gevallen zijn geraadpleegd.