Door: Maartje van Asten op 22 november 2010

Short cut

'Lekker kort, lekker praktisch' of 'gewoon lekker anders'. Wat moet de werkneemster werkzaam bij KLM als stewardess hebben gezegd toen ze in de stoel van de kapper was beland en besloot haar haar nog wat verder te millimeteren in strijd met de regels van KLM?

Kan de arbeidsovereenkomst van een werknemer die zich volgens de werkgever niet houdt aan de door die werkgever gestelde voorschriften ten aanzien van het uiterlijk beëindigd worden? En mag een werkgever überhaupt eisen stellen aan het uiterlijk van werknemers? U gaat er als werkgever vanuit dat uw werknemers zich verzorgd - en dat is een ruim begrip - op het werk vertonen. Maar stel nou dat dat toch niet helemaal soepel loopt. Uw callcentermedewerker houdt er de aparte gewoonte op na dat hij het de normaalste zaak van de wereld vindt om in extravagante vrouwenkleding op kantoor te verschijnen nu hij toch geen 'face-to-face' contact met klanten heeft. Of uw salesmanager die volhoudt dat een afgetrapte spijkerbroek met gaten wel door kan in een omgeving waar strakke pakken de regel zijn. Tja, wat dan?

Uitgangspunt is dat het een werkgever vrij staat voorschriften te geven met betrekking tot de uiterlijke verzorging van het personeel en de door hen tijdens het werk te dragen kleding. Maar je kunt als werkgever niet zomaar alles bepalen en voorschrijven. De eisen van redelijkheid en billijkheid bepalen hoe ver je hierin kunt gaan. Die beoordeling hangt af van alle concrete omstandigheden van het geval, zoals de aard van het bedrijf, de functie van de werknemer, de vraag of de gestelde eisen noodzakelijk zijn voor een deugdelijke uitoefening van de functie, de plaats van vestiging, de klantenkring en de maatschappelijke opvattingen. Daarnaast heb je ook nog te maken met algemeen verbindende voorschriften, zoals het EVRM en de Grondwet.

De KLM-werkneemster was op de hoogte van het feit dat er voor de 'cabin attendants' strikte kleding- en verzorgingsregels van toepassing waren. Ten aanzien van de haardracht is opgenomen: "When you are in uniform, your hair must be neatly styled. This means that extravagant hairstyles (i.e. not current) and unusual colors (i.e. other than natural hair colors) are not permitted." Duidelijke taal dus. KLM heeft aangevoerd dat het cabinepersoneel veel contact met de klanten heeft, waarbij het niet alleen de taak van het cabinepersoneel is om passagiers van eten en drinken te voorzien, maar ook om hen gerust te stellen en een zekere mate van veiligheid te bieden. Het uiterlijk van het cabinepersoneel kan daarbij een rol spelen en mag niet afleiden van het imago van betrouwbare vliegtuigmaatschappij dat KLM nastreeft. Het hebben van extreem kort haar bij cabinepersoneel past niet bij de uitstraling die KLM wil hebben en is om die reden dan ook verboden. 

Het feit dat een werkgever kan bepalen hoe je haar zit, maakt natuurlijk een zekere inbreuk op de vrijheid die een werknemer heeft om zelf voor een bepaald uiterlijk te kiezen. De kantonrechter oordeelde onlangs dat die inbreuk niet in strijd was met de eisen van redelijkheid en billijkheid. Bovendien: wie kiest voor het beroep van stewardess, accepteert daarmee ook dat tijdens het werk een uniform moet worden gedragen en dat strenge regels aan het uiterlijk worden gesteld. 

KLM is overigens niet over een nacht ijs gegaan; aan het verzoek tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst was al een behoorlijk aantal waarschuwingen voorafgegaan. Die ene millimeter haar was dus de bekende druppel. 

Wilt u meer weten over hoe ver je als werkgever kan gaan in het stellen van eisen aan het uiterlijk van werknemers en welke regels je kunt opstellen? Neem gerust contact op. Ik help u graag! 

Maartje van Asten (vanasten@vandersteenhoven.nl), advocaat arbeidsrecht