Door: Maarten Poerink op 6 december 2010

Het vriest dat het kraakt

De winter is begonnen. Dagen met een gevoelstemperatuur van min 15 graden Celsius en Amsterdam gehuld in een dikke laag sneeuw. Voor veel mensen een reden om binnen te blijven, aangezien het buiten vriest dat het kraakt.

Voor krakers lijkt deze mogelijkheid  - om warm binnen te zitten - ook nog wel even te bestaan. Op 4 november jl. organiseerden wij (met de sectie vastgoed van Van der Steenhoven advocaten) tezamen met Atlas Tax Lawyers fiscalisten een Client Class voor cliënten en overige geïnteresseerden. Hierbij passeerden verschillende juridische en fiscale actuele onderwerpen op het gebied van vastgoed de revue. Ik besprak de op 1 oktober jl. in werking getreden Wet Kraken en Leegstand.

De intentie van de wet is duidelijk: kraken is te allen tijde verboden, kraakpanden dienen ontruimd te worden en de leegstandproblematiek (van met name kantoorpanden) dient aangepakt te worden. Veel vruchten heeft deze nieuwe wet echter nog niet afgeworpen. Op het vlak van het kraken bestond in Amsterdam (de gemeente met de meeste kraakpanden) het idee dat dit jaar zes ontruimingsronden zouden volgen waarbij telkens ongeveer tien gekraakte panden ontruimd zouden worden. De eerste ontruimingsronde stond vijf dagen na onze Client Class op de agenda. Deze werd echter grotendeels afgeblazen, door toedoen van een rechterlijke uitspraak in de tussenliggende dagen. Hierin besliste de rechter dat een kraker de mogelijkheid moet hebben om het ontruimingsvraagstuk eerst aan de rechter voor te leggen voordat tot ontruiming wordt overgegaan. Als gevolg hiervan zijn de meeste voorgenomen ontruimingen van kraakpanden in Amsterdam voorlopig bevroren.

Sterker nog, de gemeente Amsterdam heeft de laatste week door de intrede van de vrieskou een omslag gemaakt: In plaats van mensen uit (gekraakte) panden te ontruimen, wil de gemeente juist mensen, indien nodig met dwang, in panden krijgen. Op 30 november jl. heeft de burgemeester een noodverordening afgekondigd. Hierdoor is het voor personen (dak- en thuislozen) niet toegestaan om de nacht in de buitenlucht door te brengen. Voor hen staan bijna vierhonderd bedden bij opvanglocaties klaar. Afgelopen donderdag is er bij drie personen daadwerkelijk dwang gebruikt om ze van onderdak te voorzien.

Met de rechterlijke uitspraak over de ontruimingsproblematiek in mijn achterhoofd, vroeg ik mij af of een dakloze, die 's nachts juist niet naar binnen wil, niet ook eerst van het dwangbevel op de hoogte gesteld dient te worden, zodat hij dit vraagstuk eerst nog aan de rechter kan voorleggen.

Bij zowel een verplichte persoonlijke aanzegging van de ontruiming als bij het dwangbevel (tot onderdak) kunnen problemen bestaan. Bij de kraker is het duidelijk waar hij zich schuil houdt, maar is zijn of haar identiteit vaak een raadsel. Bij de dakloze is het mogelijk dat naast de identiteit ook de 'woon'plaats niet te achterhalen is. Een verschil tussen beide groepen is dat de kraker zonder enig recht in het gekraakte pand zit, terwijl de dakloze (op het eerste gezicht) juist met recht in de buitenlucht en buiten andermans eigendom verblijft.

In de tussentijd zullen de ontruimingsronden nog wel even in de ijskast blijven staan. Nu de gemeente in deze koude dagen met haar noodverordening het beleid voert waardoor mensen niet letterlijk op straat mogen komen te staan, komt de ontruimingsstop haar wellicht wel even goed uit. Ik vraag mij af wat eerder zal gebeuren: een volledige ontruimingsronde van kraakpanden of een dakloze die naar de rechter stapt om de gehele koude nacht op straat te mogen blijven. Ik verwacht dat beide gebeurtenissen deze winter nog niet zullen plaatsvinden. 

Maarten Poerink, poerink@vandersteenhoven.nl