Door: Jorinde Dumans op 28 mei 2012

De plotselinge lente in het ontslagrecht

Vandaag, op 25 mei 2012, is het begrotingsakkoord van VVD, CDA, D'66, GroenLinks en ChristenUnie (Lenteakkoord) ingediend bij de Tweede Kamer. Het akkoord heeft veel in petto, ook voor het arbeidsrecht. Het ontslagrecht wordt op basis van het akkoord ingrijpend gewijzigd. Zo kan het gaan. Er wordt tientallen jaren heftig gediscussieerd zonder enig resultaat, en ineens is er in twee dagen tijd overeenstemming bereikt over een nieuw ontslagstelsel. 

Huidige ontslagrecht

Ons huidige ontslagrecht kenmerkt zich door de zogenaamde preventieve toets. Indien er met een werknemer geen overeenstemming wordt bereikt over het einde van de arbeidsovereenkomst, dient een werkgever "toestemming" te krijgen om de arbeidsovereenkomst te kunnen beëindigen. De werkgever kan daartoe twee routes volgen. Hij kan de kantonrechter verzoeken de arbeidsovereenkomst te ontbinden en hij kan toestemming vragen bij het UWV WERKbedrijf om de arbeidsovereenkomst op te mogen zeggen. Indien de kantonrechter de arbeidsovereenkomst ontbindt, wordt daarbij op basis van de kantonrechtersformule een vergoeding aan de werknemer toegekend. Geeft het UWV toestemming, dan staat het de werkgever vrij de arbeidsovereenkomst op te zeggen zonder aan de werknemer een vergoeding te betalen. Het is dan aan de werknemer om een procedure te starten om alsnog een vergoeding te krijgen. De werknemer moet in dat geval bewijzen dat het ontslag 'kennelijk onredelijk' was. Hiervan is niet snel sprake. Bovendien is de vergoeding in het algemeen een stuk lager dan wanneer de kantonrechter de overeenkomst had ontbonden. 

Nieuw ontslagrecht?

Op basis van het begrotingsakkoord komt het ontslagrecht er vanaf 1 januari 2014 als volgt uit te zien. De preventieve toets door de kantonrechter of het UWV verdwijnt. Na een zogenaamde 'hoorprocedure' mag een werkgever een werknemer - zonder toestemming van de kantonrechter of het UWV - ontslaan. Het ontslag kan op initiatief van de werknemer wel achteraf worden getoetst door een rechter. Dit betekent het einde van een ingewikkeld stelsel met twee routes en ongelijke uitkomsten. Bovendien creëert het meer vrijheid voor werkgevers. De verwachting is dat werkgevers hierdoor sneller een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd durven te sluiten. 

Daarnaast betekent dit ook het einde van de relatief hoge ontslagvergoedingen op basis van de kantonrechtersformule. In plaats daarvan betaalt de werkgever aan iedere werknemer die wordt ontslagen een wettelijke vergoeding. Die vergoeding is gelijk aan een kwart maandsalaris per dienstjaar, gemaximeerd tot een half jaar salaris. Een aanzienlijke achteruitgang voor werknemers. De wettelijke ontslagvergoeding mag bovendien alleen worden besteed aan scholing of begeleiding naar ander werk. 

Een voorbeeld. Een werknemer van 57 jaar die 25 jaar in dienst is bij een werkgever en een jaarinkomen heeft van € 70.000,= bruto, heeft op basis van de huidige kantonrechtersformule recht op een ontslagvergoeding van € 177.917,= bruto (indien hem niets te verwijten valt ten aanzien van het ontslag). Op basis van het begrotingsakkoord ontvangt dezelfde werknemer een ontslagvergoeding van slechts € 35.000,=, terwijl hij dit budget ook niet vrij mag besteden. 

Voor jongere werknemers is het verschil weliswaar kleiner, maar nog steeds aanzienlijk. Een werknemer van 35 jaar die 8 jaar in dienst is bij een werkgever en een jaarinkomen heeft van € 52.500,= bruto, heeft op basis van de kantonrechtersformule (in een neutrale situatie) recht op een ontslagvergoeding van € 17.328,= bruto. Op basis van het begrotingsakkoord is dat een bedrag van € 8.664,=, te besteden aan scholing of begeleiding naar ander werk. 

Werkgevers worden daarbij wel financieel verantwoordelijk voor de eerste zes maanden van de WW-uitkering die een werknemer eventueel ontvangt. Daar komt bij dat de WW-premie voor werkgevers in 2013 tijdelijk wordt verhoogd. De duur en de hoogte van de WW-uitkering blijven op grond van het begrotingsakkoord ongewijzigd. 

Vanzelfsprekend is er veel commentaar op deze plannen, zowel positief als negatief. Over het algemeen wordt de afschaffing van de twee verschillende ontslagroutes en de preventieve toets toegejuicht. De wettelijke ontslagvergoeding wordt door velen bestempeld als een (te) ingrijpende maatregel. Een spannende tijd in arbeidsrechtland dus. Wij vertellen u er graag meer over tijdens onze Client Class op 5 juni a.s. U bent welkom! 

Jorinde Dumans, dumans@vandersteenhoven.nl