de week van

de week van

Arjan van Elk, 7 februari 2017

Aandeelhouder Exit: misbruik van omstandigheden? HR 27 januari 2017
Terugkomen op een deal die je hebt gesloten en waar je toch niet zo blij mee bent. Dat kan niet snel. En al helemaal niet als je werd bijgestaan door professionele adviseurs. Maar als je in een economisch afhankelijke positie zit en de ander daar misbruik van maakt, dan kan dat wel.  En dat komt niet alleen voor bij kwetsbare oude van dagen. Maar ook bij grote ondernemingen zoals energiebedrijf Delta N.V.

De Zaak
Delta N.V. en S’ynergy B.V. zetten in 2005 Sunergy Investco op om een commerciële zonnecel te ontwikkelen. In 2009 ontstaat er ‘wrijving’ tussen Delta en Synergy. Ze besluiten uit elkaar te gaan.

Synergy wil in eerste instantie 95 miljoen voor haar aandelen van Delta. Niet zo gek, omdat de waarde van de onderneming door experts in het jaar daarvoor nog op zo’n 800 miljoen Euro was geschat. Maar in 2009 is de economische crisis in volle gang en is er geen idee hoe lang die zal duren.

Die 95 miljoen is voor Delta onbespreekbaar. Een corporate finance adviseur geeft als bemiddelaar 50 miljoen in overweging. Uiteindelijk wordt het 32 miljoen. Daar gaat Synergy mee akkoord en advocaten stellen een overeenkomst op.

De Vraag
Synergy is een jaar later toch niet zo blij met deze deal. Ze wil ervan af. Ze vindt dat Delta misbruik heeft gemaakt van Synergy’s economisch afhankelijke positie. De wet geeft Synergy dan de mogelijkheid de overeenkomst te vernietigen en de zaak terug te draaien.

Heeft Delta misbruik van omstandigheden gemaakt?

De beslissing(en)
Het gerechtshof ziet wel ruimte voor vernietiging van de overeenkomst, en wel als de koopprijs van de aandelen zoveel lager is dan de economische waarde dat het verschil zakelijk niet verklaarbaar is. Ze wil dat deskundigen dat gaan onderzoeken.

Zover komt het niet. Zowel Delta als Synergy stappen tussentijds naar de Hoge Raad en vinden beide gehoor.

Volgens de Hoge Raad had het hof niet alleen naar het verschil in prijs/waarde van de aandelen moeten kijken. Synergy heeft namelijk ook aangevoerd dat Delta de lastige positie van Synergy zou hebben veroorzaakt. Delta zou hebben tegen gehouden dat Synergy geld kreeg uit de samenwerking en zou hebben gedreigd met faillissement van Sunergy (terwijl veel geld van Synergy daarin vast zat). Bovendien heeft Delta tegen gehouden dat Sunergy aan andere geïnteresseerden kon worden verkocht. Als dat inderdaad zo is en Delta daarvan een verwijt kan worden gemaakt, dan zou dat ook al voldoende kunnen zijn voor vernietiging van de overeenkomst, zo geeft de Hoge Raad aan.

Maar ook Delta heeft een punt. Die geeft aan dat Synergy helemaal niet in een lastige positie zat. De aandeelhoudersovereenkomst die ze hadden gesloten kende immers een procedure waarbij Delta de aandelen van Synergy moest kopen voor een prijs die een deskundige zou vaststellen. Als Synergy niet voor 32 miljoen wilde verkopen, dan had ze toch die procedure kunnen volgen en afwachten of een deskundige een hoger bedrag zou vaststellen? En ook het punt van Delta dat Synergy werd bijgestaan door deskundige adviseurs en dat Delta er dus vanuit mocht gaan dat die Synergy goed zouden adviseren en kennelijk de deal door wilden laten gaan. In dat geval mocht Delta alleen aan haar eigen belangen denken en hoefde zij niet op te letten of Synergy in een benarde positie zat waar Delta rekening mee moest houden.

De Hoge Raad besluit dat het Hof Den Haag de zaak verder moet afhandelen en daarbij rekening moet houden met de bovenstaande punten.

Het commentaar
Het is een trend dat partijen die door deskundige adviseurs zijn bijgestaan, strenger worden behandeld bij discussies over de uitleg van de overeenkomst die ze hebben gesloten. En dus ook als je achteraf klaagt dat de wederpartij misbruik heeft gemaakt van je benarde (economische) omstandigheden. Je kunt de overeenkomst dan minder snel op die grond vernietigen. De wet eist namelijk niet alleen dat er benarde omstandigheden bestaan, maar ook dat jouw wederpartij zich dat had moeten realiseren en daardoor van de deal had moeten afzien. Als jij professionals inschakelt, dan hoeft jouw wederpartij minder ‘voor jou’ te denken en zich minder snel te realiseren dat hij deze deal niet door moet zetten.

Daar zit wel een grens aan. Als jouw benarde situatie is veroorzaakt door ‘laakbaar handelen’ van de wederpartij, dan kan er wel vernietigd worden.  En dan is de koopprijs van de aandelen niet relevant. Er kan dan ook vernietigd worden als de koopprijs wel gelijk is aan de economische waarde.  

Deze discussies kunnen worden voorkomen als een aandeelhoudersovereenkomst een goede exit bepaling bevat. Vaak staat daarin dat de aandelen dan worden overgedragen tegen de waarde in het economisch verkeer. Neem dan ook op hoe die waarde moet worden berekend. Dat is minder statisch dan men denkt. Er zijn verschillende methodes die elk hun onderliggende aannames bevatten en tot enorme prijsverschillen kunnen leiden.

En neem een bepaling op dat de waarde jaarlijks wordt vastgesteld bij de vaststelling van de jaarrekening. Dan is er een vertrekpunt als er conflicten ontstaan (en partijen de omstandigheden ineens heel verschillend waarderen).

Wilt u daar meer over weten, bel me dan!

Arjan van Elk 
+31 628529814
vanelk@vandersteenhoven.nl

 

 

Contact opnemen met ons?
 

  +31 (0)20 607 79 79
 

  mail@vandersteenhoven.nl