artikel

artikel

Ruby Nefkens, 5 november 2021

Beter goed bedacht dan slecht gejat
In de meubelbranche wordt er over en weer heel wat inspiratie bij de concurrent opgedaan. Inspiratie is volgens de wet gewoon toegestaan, namaken daarentegen meestal niet. Maar waar ligt de juridische grens nu precies?  

In de interieurbranche (maar ook bijvoorbeeld in de mode) doet al jaren het hardnekkige gerucht de ronde, dat wanneer er tussen twee producten tenminste zeven verschillen zijn, er zonder probleem mag worden nagemaakt. Dit gerucht is nergens op gebaseerd. 

Om te voorkomen dat iedereen elkaars producten namaakt, is het auteursrecht en modelrecht in het leven geroepen. Maar zelfs zonder deze rechten kan het alsnog onrechtmatig zijn om producten na te maken. Hoe zit dat precies?

Auteursrecht

Auteursrecht beschermt creativiteit. In het auteursrecht is het verboden de creatieve elementen van een product te kopiëren, als daardoor het originele product en de namaak te veel op elkaar lijken. Dit wordt beoordeeld door de producten naast elkaar te zetten en met elkaar te vergelijken. Het helpt dus vaak niet om zeven verschillen aan te brengen. Je moet kijken naar de punten van overeenstemming. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat er, ondanks de verschillen, sprake is van één of twee hele kenmerkende elementen die, als je die kopieert, maken dat er al sprake is van ongeoorloofde namaak. Het is dus belangrijk dat er voldoende eigen elementen worden aangebracht aan het product, dat echt sprake is van ander product, dat qua indruk niet overeenstemt.

Idee, stijl of trend

Op een idee, stijl of trend rust geen auteursrecht. Het is dus tot op zekere hoogte toegestaan om een idee, stijl of een trend over te nemen. Wanneer een idee, stijl of trend wordt overgenomen, dan is het wel belangrijk dit op een voldoende eigen, creatieve wijze te doen, anders is toch sprake van ongeoorloofde namaak.

Modelrecht

Modelrecht beschermt, na registratie van het product, nieuwheid en eigen karakter. De vormgeving hoeft dus niet persé creatief te zijn. Om te beoordelen of een product nieuw is en een eigen karakter heeft, wordt gekeken in hoeverre het afwijkt van andere producten die al op de markt zijn. Er wordt daarbij rekening gehouden met de vrijheid van de ontwerper. Wanneer een product aan een aantal functionele of technische eisen moet voldoen, zoals bijvoorbeeld een stoel of tafel, dan is er een kleinere ontwerpvrijheid. Het product kan dan qua vormgeving iets dichter op de vormgeving van al bestaande producten liggen, zonder dat sprake is van inbreuk op modelrecht. Wekt het nieuwe product echter geen andere indruk dan het product waar de inspiratie uit gehaald is, en had de ontwerper wel de ruimte om anders vorm te geven, dan is sprake van een inbreuk. Ook binnen het modelrecht is het dus belangrijk dat er voldoende nieuwe, eigen elementen worden aangebracht aan het product. 

Slaafse nabootsing

Als er geen auteursrecht of modelrecht op een product rust, mag dit product in beginsel nagemaakt worden. Grote uitzondering daarop is dat namaken niet mag als het nagemaakte product een eigen gezicht op de markt heeft en de namaak voor onnodige verwarring zorgt. De (na)maker van een dergelijk product is verplicht om bij het namaken alles te doen wat redelijkerwijs mogelijk en nodig is, om te voorkomen dat het product voor verwarring zorgt bij het publiek.  

Voorbeeld

Eames DSW (links) en de Paris-stoel (Rechts)

Een voorbeeld van ongeoorloofde namaak is gegeven in de rechtszaak tussen Vitra en Kwantum uit 2020. Het gaat in deze zaak over de beroemde en veel nagemaakte Eames DSW-designstoel van Vitra en de Paris-stoel van Kwantum. Volgens Vitra maakt de stoel van Kwantum een inbreuk op haar auteursrecht en is de stoel een slaafse nabootsing van haar designstoel. Als duidelijkste verschil noemt Kwantum dat de Paris-stoel een extra, horizontale verbinding tussen de poten heeft. Daarnaast wijst zij erop dat de Paris-stoel extra aangezette aanhechtpunten heeft, een andere kleur schroeven, een andere houtsoort/kleur van de poten, ander materiaal, look en kleurstelling van de zitkuip, en iets bredere wijder uit elkaar geplaatste poten. Het Hof Den Haag gaf Vitra echter gelijk en oordeelde dat de Paris-stoel een vrijwel identieke nabootsing van de Eames DSW-stoel is en voor verwarring bij het publiek zorgt. Een auteursrechtinbreuk én een onrechtmatige daad werden hiermee vastgesteld. 

De grens tussen imitatie en inspiratie is soms een grijs gebied. Wanneer je ‘op safe’ wilt spelen, dan is “beter goed bedacht, dan slecht gejat” een goede leidraad. 

Artikel van Ruby Nefkens voor Interior Business Magazine.

Ruby Nefkens
nefkens@vandersteenhoven.nl
+31 (0)6 43 36 80 63

 

Contact opnemen met ons?
 

  +31 (0)20 607 79 79
 

  mail@vandersteenhoven.nl