artikel

artikel

Ruby Nefkens, 24 mei 2022

De soap rond een douchegoot
Bij de bescherming door het modelrecht draait het allemaal om de uiterlijke vormgeving van een product. Zo kan de vormgeving van een tafel, een lamp, een vaas en zelfs een douchegoot worden beschermd. 

Door registratie in het modellenregister ontstaat in beginsel het maximaal 25-jaar durend modelrecht. Voor bescherming in de hele Europese Unie kan dit bij het Bureau voor de intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO) in Alicante. Er zijn wel vereisten voor een geldige registratie. Als een model niet nieuw is en geen eigen karakter heeft kan een registratie achteraf nietig verklaard worden. En vormgeving die uitsluitend door de technische functie wordt bepaald, telt niet mee. 

Een belangrijke en veel vergeten uitzondering is het modelrecht dat je hebt zonder dat een model hoeft te worden geregistreerd. Hierbij geniet de vormgeving drie jaar lang bescherming. Dus ook zonder registratie is je product beschermd door modelrecht gedurende drie jaar nadat het product op de markt is gebracht. Veruit in de meeste gevallen zal echter gekozen worden voor registratie. Dan is de beschermingsduur immers veel langer.

Dat een relatief eenvoudig en in grote mate functioneel product als een douchegoot een geldig model kan zijn, wordt bevestigd in een recente uitspraak van het Gerecht van 27 april 2022. Het Gerecht is onderdeel van het Hof van Justitie van de Europese Unie, en behandelt onder andere beroepszaken tegen het EUIPO of andere instellingen, organen of instanties van de EU. 

Wat ging er aan deze uitspraak vooraf?

Een kleine voorgeschiedenis
Easy Sanitary Solutions BV (hierna: ESS) brengt een douchegoot op de markt en registreert deze in 2003 als Europees model bij het EUIPO. Group Nivelles NV (hierna: Group Nivelles), een concurrent van ESS, vindt dat de douchegoot van ESS geen geldig model is, omdat deze volgens haar niet nieuw is en geen eigen karakter heeft. Group Nivelles start daarom in 2009 een nietigheidsactie bij het EUIPO. Hierop volgen door de jaren heen verschillende procedures, eindigend in april 2022. Het wordt met recht een ‘soap’: wie trekt er aan het laatste eind?

Voorwaarden voor bescherming model
De twee voorwaarden voor bescherming van een model is dat het model nieuw is en een eigen karakter heeft. Het eigen karakter van een model kan ook betrekking hebben op een onderdeel van het model. Er zit een grens aan het modelrecht: wanneer de vormgeving een puur technische functie heeft, dan kan op dat deel geen modelrecht op rusten. Hiervoor is het octrooirecht namelijk bedoeld. Daarnaast kan alleen datgene beschermd worden wat zichtbaar is bij normaal gebruik van het product. 

Wanneer een model is geregistreerd in het modellenregister, betekent dit niet dat niemand zich hiertegen kan verzetten. Wanneer jij vindt dat een model niet voldoet aan de vereisten voor bescherming, dan kun jij een nietigheidsactie instellen tegen het model. Van dit recht maakte Group Nivelles gebruik. 

In de douchegoot-zaak stond het eigen karakter van de douchegoot centraal. Een model heeft een eigen karakter wanneer het een andere algemene indruk bij de ‘geïnformeerde gebruiker’ wekt dan oudere modellen die voor de registratie van het model al op de markt waren. Een model wekt een andere algemene indruk als de vormgeving ervan voldoende verschilt van die van oudere modellen. In eerste instantie werd Group Nivelles in het gelijk gesteld en werd de modelregistratie nietig verklaard. In beroep bij het EUIPO werd dat weer omgedraaid. Het EUIPO vond namelijk dat de douchegoot wel een geldig model was. 

ESS versus het EUIPO: eigen karakter? 
Group Nivelles vindt dat het EUIPO onterecht heeft geoordeeld dat de douchegoot toch een geldig model is. Daarom gaat Group Nivelles in beroep bij het Gerecht. Naast de vele procesrechtelijke gronden waar Group Nivelles zich op beroept, gaat het vooral over het eigen karakter van de douchegoot. Group Nivelles vindt dat het model van ESS geen eigen karakter heeft, omdat er veel douchegoten zijn die dezelfde algemene indruk wekken als de douchegoot van ESS. 

Het EUIPO brengt hier tegenin dat de andere al op de markt zijnde douchegoten misschien op onderdelen op de douchegoot van ESS lijken, maar dat al deze modellen apart wel degelijk een andere algemene indruk wekken. De oudere douchegoten bevatten bovendien meer gestandaardiseerde kenmerken. 

Het Gerecht: douchegoot is een geldig model 

Figuur 1. Modelinschrijving douchegoot van ESS

Het Gerecht is het eens met het EUIPO. Het Gerecht omschrijft de douchegoot van ESS als een gesloten en met stippen versierde afdekplaat met zijgleuven met een esthetische waarde. Volgens het Gerecht hebben de andere, oudere douchegoten een plaat met gleuven waarvan het aantal, de vorm en de afmetingen verschillen van de douchegoot van ESS. Een andere algemene indruk dus. Hiermee bevestigt het Gerecht het eigen karakter van de douchegoot van ESS, en blijft dit een geldig model. 

Wanneer een product een eigen karakter heeft, is de kans groot dat dit product door het modelrecht beschermd kan worden. Ook een douchegoot, die altijd wel aan een aantal functionele eisen moet voldoen, kan dus beschermd worden. Zelfs bij een douchegoot heeft de ontwerper nog voldoende ontwerpvrijheid, om een nieuwe vormgeving te bedenken met een eigen karakter. Die vormgeving hoeft niet creatief of origineel te zijn. 

     
Artikel van Ruby Nefkens voor Interior Business Magazine.

Ruby Nefkens
nefkens
+31 (0)6 43 36 80 63

 

Contact opnemen met ons?
 

  +31 (0)20 607 79 79
 

  mail