artikel

artikel

Ruby Nefkens, 1 februari 2022

Gratis en voor niets: modelrecht op losse onderdelen van producten 
Wanneer men het heeft over een rode sportauto, dan is de kans groot dat je hierbij denkt aan een Ferrari. Ferrari is één van de bekendste auto- en racemerken ter wereld. In een recente zaak tegen Mansory Design probeert Ferrari losse onderdelen van één van haar auto’s te beschermen als ‘niet-ingeschreven gemeenschapsmodel’ (hierna: niet-ingeschreven model). De uitspraak die het Hof van Justitie van de Europese Unie op 28 oktober 2021 in deze zaak doet, is verfrissend en ook relevant voor de meubel- en interieurbranche. 

Ik zal eerst kort uitleggen wat het modelrecht en het recht op een niet-ingeschreven model inhouden. Vervolgens zal ik ingaan op de inhoud van de Ferrari-zaak en de relevantie ervan voor de meubel- en interieurbranche. 

Het modelrecht

Via het modelrecht kun je productvormgeving (3D en 2D) beschermen tegen namaak. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de vorm van een bank, een koffiekopje of het dessin van behang. Modelrecht wordt verkregen door de vormgeving te registreren in een register. Met dit recht kun je anderen verbieden om de vorm (of een vorm die daarbij in de buurt komt) na te maken. De duur van het modelrecht in de Europese Unie is maximaal 25 jaar. 

Voor een geldig modelrecht gelden drie vereisten: een vorm (hierna: model) moet nieuw zijn, een eigen karakter hebben en mag geen louter technisch doel dienen. De nieuwheidseis houdt in dat er nog geen identiek of bijna identiek model op de markt mag zijn gekomen. Hierbij wordt gekeken naar de kenmerkende eigenschappen. De eis van het eigen karakter houdt in dat de algemene indruk die een model wekt, moet verschillen van de algemene indruk van modellen die al op de markt zijn. In tegenstelling tot de nieuwheidseis wordt hierbij dus gekeken naar het totaalplaatje in plaats van slechts de kenmerkende eigenschappen. 

Ten slotte mag de vorm van het model geen louter technische functie hebben. Denk hierbij aan de spiraalvorm van een kurkentrekker. Deze vorm kan niet via het modelrecht beschermd worden, omdat de spiraalvorm tot doel heeft om de kurk uit een fles te halen. Wil je toch bescherming van een technische functie? Klop dan aan bij het octrooirecht. 

Het niet-ingeschreven modelrecht

Er is één uitzondering op het vereiste dat een model geregistreerd moet zijn in het register om een modelrecht te krijgen: het niet-ingeschreven modelrecht. Het niet-ingeschreven modelrecht wordt gratis en voor niets verkregen door het product openbaar te maken in de Europese Unie. Daarmee wordt bedoeld dat personen die in de betreffende sector werken, een mogelijkheid hebben gehad om er kennis van te nemen. Aan dit vereiste is bijvoorbeeld voldaan wanneer een nieuw ontworpen stoel wordt tentoongesteld op een meubelbeurs, of wanneer een nieuwe lampenkap wordt aangeboden op een website. Ook hier geldt het vereiste dat de vorm nieuw moet zijn, een eigen karakter moet hebben en geen louter technisch doel dient.

Na de openbaarmaking kan drie jaar lang worden optreden tegen opzettelijke namaak van het model. Daarna vervalt het modelrecht automatisch. Opzettelijke namaak houdt in dat iemand bewust jouw product heeft nagemaakt. Wanneer iemand onafhankelijk tot een soortgelijk ontwerp komt, dan kan hier niet met een niet-ingeschreven modelrecht tegen worden optreden. Dit kan dan weer wel via het gewone modelrecht, dus wanneer een model wordt geregistreerd. 

Ferrari vs. Mansory Design

En dan nu de Ferrari-zaak. De zaak tussen Ferrari en Mansory Design ging over zogeheten ‘tuning-kits’. Dit zijn pakketten waar je je auto mee kunt personaliseren. Mansory Design is een aanbieder van dit soort pakketten. In haar assortiment bevonden zich ook het ‘4XX SIRACUSA’-pakket waarmee je het uiterlijk van het straatmodel ‘Ferrari 488 GTB’ kan veranderen in het uiterlijk van de zeldzame ‘Ferrari FXX K’. Een opvallend kenmerk van de FXX K is de V-vorm op de voorkant. Iets wat ook opvallend is, is de prijs. Aan de FXX K hangt een prijskaartje van 2,5 miljoen euro, terwijl de 488 GTB voor 2,5 ton over de toonbank gaat.  

Ferrari 488 GTB  (links)
Ferrari FXX K (rechts)

 

 

 

 

 

 

 

Ferrari vindt dat de tuning-kits van Mansory Design inbreuk maken op haar niet-ingeschreven modelrecht en stapt naar de rechter. Ferrari stelt dat er door het publiceren van een foto van de Ferrari FXX K in een persbericht, een niet-ingeschreven modelrecht op losse onderdelen van het automodel is ontstaan. Ferrari benoemt hierbij onder andere de V-vorm op de motorkap en het uitstekend vinvormig element (“strake”). 

Mansory 4XX SIRACUSA

De zaak kwam uiteindelijk bij het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: het hof) terecht, waar beslist werd over de volgende vraag: kunnen door het publiceren van een volledige afbeelding van een product niet‑ingeschreven modelrechten met betrekking tot afzonderlijke delen daarvan ontstaan?

Het hof beantwoordt deze vraag bevestigend: wanneer een onderdeel van een product duidelijk herkenbaar is op een afbeelding, dan ontstaat er op dat afzonderlijke deel een niet-ingeschreven modelrecht. Het afzonderlijke deel moet dan wel nieuw zijn en een eigen karakter hebben. De eis van het eigen karakter houdt hierbij in dat het afzonderlijke deel zichtbaar moet zijn en dat het deel duidelijk is afgebakend door lijnen, een omtrek, kleuren, vormen of een specifieke textuur.  

Betekenis voor de interieur-branche

Leuk zo’n uitspraak over een sportauto, maar wat betekent dit nu voor de meubel- en interieurbranche? Interieurproducten bestaan ook uit onderdelen die kenmerkend kunnen zijn. Zo kan na de publicatie van een afbeelding van een tafel met een onderstel dat nieuw is en een eigen karakter heeft, ook worden opgetreden tegen de verhandeling van een tafel waarbij alleen het onderstel opzettelijk is nagemaakt. 

Dit niet-ingeschreven modelrecht ontstaat vanzelf. Omgekeerd kun je door het namaken van alleen een onderdeel van een product dus al inbreuk maken op het niet-ingeschreven modelrecht op dat onderdeel. 

Mocht je van plan zijn om tuning-kits voor meubel- en interieurproducten te gaan maken, wees dan voorzichtig met namaak! Voor je het weet, maak je inbreuk op iemands niet-ingeschreven modelrecht. 

Artikel van Ruby Nefkens voor Interior Business Magazine.

Ruby Nefkens
nefkens
+31 (0)6 43 36 80 63

 

Contact opnemen met ons?
 

  +31 (0)20 607 79 79
 

  mail