nieuwsbrief

nieuwsbrief

Nieuwsbrief, 31 maart 2020

Een uploadfilter, geluidsfragmenten beschermd?, gevolgen Brexit voor IE-rechten en meer: het intellectuele eigendomsrecht staat nooit stil
Het coronavirus heeft grote gevolgen op alle vlakken. Ook in ons vak merken we de veranderingen. Onze klanten staan voor enorme uitdagingen, de rechtbanken functioneren anders, besprekingen worden online gevoerd. Ook in deze crisistijd blijven wij u echter graag informeren over de ontwikkelingen, zowel nationaal als internationaal

In deze nieuwsbrief komen de volgende onderwerpen aan bod:

  • Wat is een ‘uploadfilter’, wie moet dat gebruiken en wat zijn de gevolgen van een ‘uploadfilter’ voor parodieën en citaten? Zorgt het gebruik van een ‘uploadfilter’ voor inbreuk op het recht op vrijheid van meningsuiting?
  • Een actuele zaak Eiseres tegen Artiest; zijn stemmen te beschermen onder het portretrecht en zijn het biometrische persoonsgegevens? Mag een geluidsfragment van uw stem zonder toestemming gebruikt worden door een derde? En hoe zit het met het recht op vergetelheid en de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer?
  • Welke gevolgen heeft de Brexit voor het merken- en modellenrecht? Worden auteursrechten en naburige rechten ook geraakt door de Brexit? Hoe zit het met licenties?

Het ‘uploadfilter’: een inbreuk op de vrijheid van meningsuiting?

Door de komst van de DSM-Richtlijn worden platforms zoals Facebook en YouTube aansprakelijk gesteld voor auteursrechtelijk beschermd materiaal dat wordt geüpload door hun gebruikers. Uit angst voor hoge boetes zullen deze platforms het materiaal eerst laten controleren door een uploadfilter en daarna pas online plaatsen. Dit kan problemen met zich meebrengen voor onder andere parodieën en citaten. Ook kan het recht op de vrijheid van meningsuiting hierdoor in gevaar komen. 

Parodieën
Parodieën zijn, net zoals memes, toegestaan volgens de Auteurswet. Zij maken dan ook geen inbreuk op auteursrechten. 

 

 

 

 

                                                                  

 

 

 

Bovenstaande afbeeldingen zijn slechts twee voorbeelden van de vele parodieën op Nijntje. Ondanks dat Dick Bruna dit uiteraard niet leuk vond, heeft de rechter geoordeeld dat ze wel zijn toegestaan vanwege de humoristische bedoeling en het ontbreken van zowel concurrentiebedoelingen als verwarringsgevaar. Uploadfilters kunnen in deze afbeeldingen Nijntje als auteursrechtelijk beschermd materiaal herkennen waardoor de platforms deze parodieën vervolgens niet online plaatsen.

Citaten
Naast parodieën zijn ook citaten onder bepaalde voorwaarden toegestaan op grond van de Auteurswet. Zo mag je bij het recenseren van een film een korte scène tonen en is het geoorloofd om bij een aankondiging van een nieuwe roman een stukje tekst daarvan te laten zien. Net zoals bij de parodieën zal een uploadfilter de filmscène en het stukje tekst vermoedelijk herkennen als auteursrechtelijk beschermd materiaal en zullen citaten door de platforms worden geweerd.

Vrijheid van meningsuiting
Het auteursrecht vormt een balans tussen enerzijds de bescherming van de rechten van auteurs en anderzijds de bevordering van de uitwisseling van informatie en het delen van meningen. Om deze reden bestaan er uitzonderingen zoals parodiëren en citeren. Een uploadfilter is slim, maar kan niet beoordelen of iets met een humoristisch oogmerk is gemaakt of dat iets een aankondiging is. Als parodieën en citaten worden geweerd van platforms komt de vrijheid om informatie te delen, en daarmee de vrijheid van meningsuiting, in het geding. Hoe dit in de praktijk precies gaat uitpakken, moet nog bezien worden. De lidstaten hebben tot juni 2021 de tijd om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving.

De zaak Eiseres tegen Artiest 

In de zaak Eiseres tegen Artiest ging het over een vrouw die slachtoffer was geworden van een gewapende overval. Zij vertelde hierover in het programma ‘Opsporing Verzocht’. Hierbij beschreef zij één van de overvallers als volgt: “degene die praatte, had een Ali B accent”. Er ontstond hierdoor publiek debat. Ali B heeft dit geluidsfragment vervolgens gebruikt voor zijn theatershow ‘Je suis Ali’ om zo in te haken op vooroordelen over Marokkanen. De vrouw is van mening dat door het gebruiken van het geluidsfragment met haar stem Ali B:

  • inbreuk heeft gemaakt op haar portretrecht;
  • haar recht op privacy heeft geschonden;
  • haar recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer heeft geschonden.

Portretrecht
Het portretrecht beschermd de rechten van een geportretteerd persoon wanneer zijn of haar portret gepubliceerd wordt. Portretten zijn afbeeldingen van (een deel van) het gelaat of gehele lichaam van een persoon waardoor de geportretteerde kan worden herkend. Een stem is daar geen afbeelding van en het geluidsfragment valt dan ook niet onder het portretrecht. Dit verandert niet als het onwaarschijnlijke scenario zich zou voordoen waarbij de vrouw door een derde herkend wordt aan haar stem.

Recht op privacy
Een stem kan gekwalificeerd worden als een biometrisch persoonsgegeven. In de theatershow van Ali B worden verschillende elementen genoemd die samen gemakkelijk kunnen leiden tot de identiteit van de vrouw. In termen van de AVG is er in deze zaak dan ook sprake van een verwerking van bijzondere persoonsgegevens. Het geluidsfragment wordt echter gebruikt ten behoeve van een uitsluitend artistieke uitdrukkingsvorm. Dat mag volgens de privacywetgeving. Dit zorgt ervoor dat er toch een rechtmatige verwerking van persoonsgegevens plaatsvindt.

Recht op vergetelheid
Ook deze term komt uit de AVG. Dit recht gaat over het wissen van persoonsgegevens, waardoor de persoon als het ware ‘vergeten’ wordt. De vrouw wil dat haar geluidsfragment wordt verwijderd uit de theatershow, maar ook hier zorgt de artistieke uitdrukkingsvorm ervoor dat een beroep hierop niet kan slagen.

Recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer
In deze zaak staan het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van de vrouw van het geluidsfragment en het recht op vrijheid van meningsuiting van Ali B tegenover elkaar. Er moet worden bekeken welk van beide rechten in dit geval zwaarder weegt. De vrouw heeft toestemming gegeven aan ‘Opsporing Verzocht’ om haar geluidsfragment openbaar te maken. Hiermee heeft ze Ali B in een negatief daglicht geplaatst. Aan Ali B komt dan ook het recht toe hierop te reageren wat hij in zijn theatershow doet. Het is voor de vrouw moeilijk om herinnerd te worden aan de overval als ze het geluidsfragment hoort. Daarentegen zegt ze ook dat ze er geen problemen mee had gehad als Ali B haar stem had vervormd voor zijn theatershow. Het verwijt ziet dan ook alleen op het gebruik van haar eigen stem en niet op de inhoud van het geluidsfragment. Bovenstaande omstandigheden wegen niet zwaar genoeg en kunnen er dus niet voor zorgen dat het recht op vrijheid van meningsuiting van Ali B kan worden beperkt.

De Brexit en zijn gevolgen voor het intellectuele eigendomsrecht

In de nacht van 31 januari op 1 februari heeft het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaten en was de Brexit een feit. Tot en met 31 december 2020 geldt er een overgangsfase waarin alle EU-wetten en regels van kracht blijven voor het Verenigd Koninkrijk. Na de overgangsfase behoort het Verenigd Koninkrijk niet meer tot de Europese Unie. Dit brengt gevolgen met zich mee voor het gehele EU-recht en daarmee ook voor verschillende aspecten van het intellectuele eigendomsrecht. 

Merken- en modellenrecht
Als de overgangsfase voorbij is, worden EU-merken en Gemeenschapsmodellen niet langer beschermd in het Verenigd Koninkrijk. Wat dit voor gevolgen zal hebben voor deze intellectuele eigendomsrechten, hangt af van het feit of er een terugtrekkingsakkoord (Withdrawal Agreement) tot stand zal komen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk. Er bestaat al een ontwerp van het terugtrekkingsakkoord, maar over de precieze inhoud wordt momenteel nog onderhandeld.

Brexit met terugtrekkingsakkoord
In het geval er wel een terugtrekkingsakkoord tot stand komt, zullen EU-merken en ingeschreven Gemeenschapsmodellen na de overgangsfase gelden als nationale merken en nationale modellen voor het Verenigd Koninkrijk. In de onderhandelingen wordt ingezet op automatische en kosteloze registratie van EU-merken en Gemeenschapsmodellen bij het UK Intellectual Property Office (UKIPO). Pas als een EU-merk of Gemeenschapsmodel bij het EU Intellectual Property Office (EUIPO) vernieuwd moet worden, moet dit ook bij het UKIPO gebeuren voor het Verenigd Koninkrijk.

Als een inschrijvingsprocedure van een EU-merk aan het einde van de overgangsfase nog loopt, wordt dat EU-merk niet meer beschermd in het Verenigd Koninkrijk. Om ook in het Verenigd Koninkrijk beschermd te worden, moet een apart depot worden ingediend bij het UKIPO. Het is raadzaam dit te doen binnen de prioriteitstermijn van 6 maanden na de overgangsfase, omdat dan het recht van voorrang geldt. In dat geval mag de depotdatum van de aanvraag voor het Verenigd Koninkrijk gelijk worden gesteld met de eerdere depotdatum van het EU-merk.

Niet-ingeschreven Gemeenschapsmodellen blijven in het Verenigd Koninkrijk gelden als een nationaal ongeregistreerd modelrecht. Nationaal ongeregistreerde modelrechten hebben (minstens) dezelfde beschermingsomvang en dezelfde beschermingsduur als het niet-ingeschreven Gemeenschapsmodel.

Brexit zonder terugtrekkingsakkoord
Er is nog niks concreets afgesproken in het geval er geen terugtrekkingsakkoord wordt gesloten en er dus sprake is van een ‘cliff-edge Brexit’. Wel heeft het UKIPO gezegd de intentie te hebben om ook in dat geval ervoor te zorgen dat alle EU-merken en ingeschreven Gemeenschapsmodellen automatisch worden omgezet in een gelijkwaardig merk of model in het Verenigd Koninkrijk.

Auteursrecht en naburige rechten
De Brexit heeft geen directe gevolgen voor auteursrechten en naburige rechten. Voor deze intellectuele eigendomsrechten is namelijk geen registratie vereist en er bestaat dan ook geen registratiesysteem binnen de Europese Unie. Wel heeft de Brexit indirect gevolgen voor auteursrechten en naburige rechten. De nationale regelgeving van EU-landen is geharmoniseerd door EU-richtlijnen. Ook zijn de uitspraken van het Hof van Justitie van de EU van invloed op de nationale regelgeving van EU-landen. Zowel de EU-richtlijnen als de uitspraken van het Hof van Justitie van de EU zijn na de Brexit niet meer van kracht in het Verenigd Koninkrijk.

Licenties
Ook in licentieovereenkomsten kan de Brexit gevoeld worden. Licentieovereenkomsten die als gebied ‘de Europese Unie’ vermelden, gelden na de Brexit dus niet meer voor het Verenigd Koninkrijk. Er moet per licentieovereenkomst bekeken worden of het gebied veranderd moet worden in ‘de Europese Unie plus het Verenigd Koninkrijk’. 

Heeft u vragen over de Brexit, het uploadfilter, of de AVG? Of andere vragen over intellectuele eigendomsrechten? Neem gerust contact met ons op. Wij helpen u graag.

Met vriendelijke groet,

Ruby Nefkens, Hylke Klasens, Joep Looze en Merel Janssen

Van der Steenhoven advocaten N.V.
Herengracht 582 (1017 CJ) Amsterdam
tel: +31 (0) 20 607 79 79
www.vandersteenhoven.nl, mail@vandersteenhoven.nl

Aan de samenstelling en inhoud van deze nieuwsbrief is de meeste zorg besteed. Van der Steenhoven advocaten N.V. aanvaardt geen verantwoordelijkheid ten aanzien van op basis van deze nieuwsbrief genomen beslissingen, tenzij zij vooraf in concrete gevallen is geraadpleegd.

 

Wilt u de nieuwsbrief ook ontvangen?


  meld u dan hier aan